De spatie is in op mars

15 september 2015, geschreven door Fimke Duursma
Trends

Een spatie is eigenlijk niets. Een gat tussen twee woorden. Toch kan een verkeerde spatie de betekenis van een zin totaal veranderen. Onze taal lijkt steeds meer een gatenkaas te worden. Met soms onbedoeld grappige betekenissen tot gevolg.

De spatie duikt steeds vaker op op plekken waar hij niet hoort. De invloed van het Engels zal ermee te maken hebben. Engelsen schrijven samenstellingen namelijk als losse woorden, zoals in apple juice. Maar appel sap is dan weer niet goed.

Vijf keer woordwaarde
Het Nederlands rijgt namelijk alles aan elkaar. Maakt niet uit hoe lang en onleesbaar de samenstelling wordt. Om het geheel toch een beetje leesbaar te houden mag je streepjes toevoegen. Dat helpt een beetje. Maar dan nog kun je behoorlijk struikelen over woorden als deze, die allemaal goed zijn geschreven (echt waar, de rode kringeltjes in Word liegen):

  • Rodewijnglas
  • Twee-onder-een-kapwoning
  • Warmte-koudeopslagsysteem
  • Human-resourcesmanagement
  • Ongevallen-inzittendenverzekering
  • Studentenuitwisselingsprogramma
  • Tweedegeneratieoorlogsslachtoffer
  • Arbeidsongeschiktheidsverzekering
  • Meervoudige-persoonlijkheidsstoornis

Contra-intuïtief
Zulke eindeloze woorden kunnen contra-intuïtief op je overkomen. Dat daar nog weleens een foutieve spatie in opduikt, vind ik dus niet zo raar. Vooral bij een samenstelling als rodewijnglas gaan mensen vaak de mist in. Een rodewijnglas is een glas voor rode wijn. Schrijf je het als rode wijnglas, dan heb je het over een roodgekleurd glas waar wijn in zit. Dat zijn heel verschillende dingen. Voor dit type samenstelling is dit de regel:

Als het bijvoeglijk naamwoord betrekking heeft op het eerste zelfstandig naamwoord, dan moet je ze aan elkaar schrijven.

Ken je die spatieregel niet, dan kun je zomaar iets totaal anders opschrijven dan je bedoeling was. Op de Facebook-pagina van Signalering Onjuist Spatiegebruik (SOS) staan veel leuke voorbeelden, zoals deze:

Spaties verschijnen steeds vaker op plekken waar ze niet horen. Met onbedoeld grappige zinnen tot gevolg.

Engelsedropliefhebber

Spaties verschijnen steeds vaker op plekken waar ze niet horen. Met onbedoeld grappige zinnen tot gevolg.

Spaties verschijnen steeds vaker op plekken waar ze niet horen. Met onbedoeld grappige zinnen tot gevolg.

Spaties verschijnen steeds vaker op plekken waar ze niet horen. Met onbedoeld grappige zinnen tot gevolg.

Spaties verschijnen steeds vaker op plekken waar ze niet horen. Met onbedoeld grappige zinnen tot gevolg.

Spaties verschijnen steeds vaker op plekken waar ze niet horen. Met onbedoeld grappige zinnen tot gevolg.

Kwestie van tijd
Over 50 jaar lacht niemand hier meer om, denk ik. Want bij taalregels volgt de theorie de praktijk. Als iedereen hardnekkig spaties in samenstellingen blijft proppen, wordt dat de nieuwe regel. Het is dus een kwestie van geduld voordat rode wijnglas óók een glas met rode wijn kan betekenen. Dat zul je uit de context moeten afleiden. Meer spaties betekent dus dat onze taal minder specifiek wordt. En dat er minder te lachen valt. Dat laatste zou sowieso jammer zijn.